Tahsilat ve Ödeme
Genel bakış
Bu makale müşteri tahsilatı ve tedarikçi ödemesi için gerekli Finans işlemlerini kapsar. Tahsilat işletmeye gelen, ödeme işletmeden çıkan para yönüdür. Kavramlar için Ödeme ve Mahsuplaştırma makalesine bakın.
Başlamadan önce
Aktif şirkette İş Partneri ve kullanılabilir banka/kasa finans hesabı gerekir. Finans görüntüleme, kayıt yönetimi, muhasebeleştirme ve ters çevirme ayrı yetkilerdir. Para birimi finans hesabıyla, ödeme yöntemi hesap türüyle uyumlu olmalıdır. Bu kılavuz çek/senet, genel kasa veya banka ekstresi yönetimini kapsamaz.
Genel tahsilat kaydı oluşturma
- Finans'ta Ödemeler listesinden Yeni ile kaydı başlatın.
- Yön'ü tahsilat/gelen olarak belirleyin; İş Partneri seçin.
- Ödeme Tarihi, Ödeme Yöntemi ve Finans Hesabı bilgilerini girin.
- Hesapla aynı Para Birimi, pozitif Tutar, gerekiyorsa referans/açıklama girin.
- Kaydet ile taslağı oluşturun.
- Kayıtlı değerleri kontrol edip Muhasebeleştir'i kullanın.
Taslağı kaydetmek mali gerçekleşme değildir. Muhasebeleştirme tahsilatın mali kaydını ve müşteri tarafındaki karşı açık tutarı oluşturur. Kasa hareketi ilgili kasa hesabına; banka ödemesi ilgili banka ara hesabına yazılır. Banka ekstresi eşleştirmesi ve cari mahsup farklı ilişkiler olduğundan banka bakiyesinin ekstreyle doğrulandığını bu işlemden çıkarmayın.
Genel tahsilat kaydı otomatik fatura seçmez. Muhasebeleştirilmiş kaydın Mahsuplaştırma bölümünde uygun açık kalemleri seçin; bkz. Mahsuplaştırma ve Geri Alma.
Faturadan tahsilat başlatma
Şirket para birimindeki muhasebeleştirilmiş Satış Faturasının Ödeme Kaydet bağlantısı, müşteri ve belgeyi sabitleyerek tahsilat formunu açar. Finans hesabı, ödeme tarihi, mahsuplaşma tarihi ve tutarı kontrol edin. Kaydet, tahsilat kaydı, muhasebeleştirme ve faturaya mahsup adımlarını birlikte dener.
Bu akış tek bir bölünmez mali işlem değildir: mahsup başarısız olduğunda ödeme muhasebeleştirilmiş olarak kalabilir. Hata mesajını okuyup yönlendirilen ödeme detayında açık tutarı kontrol edin; aynı tahsilatı yeniden oluşturmadan mevcut kaydı kullanın. Yabancı para faturadan bu doğrudan akış desteklenmez.
Fatura öncesi tahsilat ve avans
Fatura bulunmadan genel tahsilat kaydı oluşturup muhasebeleştirebilirsiniz. Kullanılmamış tutar açık kalır; daha sonra uygun faturaya mahsup edilir. Bu ayrı bir yeni para hareketi gerektirmez. Uygun faturadaki Avans Uygula da mevcut açık tahsilatı kullanma yoludur; tüm avans yönetimi bu paketin kapsamı değildir.
Kısmi tahsilat
Şirket para birimi TL iken 100.000 TL faturaya 40.000 TL tahsilatı mahsup ederseniz 60.000 TL alacak kalır. Şirket para biriminde tahsilatın yalnız bir kısmını dağıtmak da mümkündür; kalan ödeme açıkta tutulur. Taslak veya yalnız muhasebeleştirilmiş fakat uygulanmamış tahsilat, faturanın kalanını aynı şekilde azaltmaz.
Para birimi ve kur
Tahsilatın para birimi seçilen finans hesabıyla aynı olmalıdır. Muhasebeleştirmede ödeme tarihine göre mali kur çözülür; kur bulunamazsa tahsilat taslak kalır. Kur önizlemesini ve muhasebeleştirilmiş kaydın değerlerini kontrol edin.
Yabancı para mahsupta tahsilat ile fatura aynı yabancı para biriminde olmalıdır. Tahsilatın döviz kalanının tamamı uygulanır; uygun faturada kalan döviz alacağı bulunabilir. Çapraz kur veya yabancı para ↔ şirket para birimi kapatma desteklenmez. Ayrıntılar Mahsuplaştırma makalesindedir.
Durum ve ters işlem
Taslakta bilgileri düzeltip kaydedebilirsiniz. Muhasebeleştirilmiş tahsilatta Muhasebe Kaydı, Açık Tutar, uygulanan tutar ve Mahsuplaştırma Geçmişi'ni kontrol edin. Gerekli yetkiyle Ters Çevir ve ters kayıt tarihi kullanılır.
Tahsilat ters işlemi bu tahsilata ait aktif mahsupları da geri alır; ilgili fatura alacağı yeniden açılabilir. Aktif banka eşleşmesi varsa önce kaldırılması gerekir. Bağlı işlem veya kilit tarihi hatasında ters işlemin tamamlandığını varsaymayın. Ekranda bağımsız bir “yalnız mahsupu geri al” düğmesi doğrulanmadığından burada böyle bir adım tarif edilmez.
Tedarikçiye genel ödeme
Ödemeler → Yeni yolunda Yön alanını Ödeme olarak seçin; tedarikçi İş Partnerini, ödeme tarihini, kasa/banka finans hesabını, yöntemini, hesapla aynı para birimini ve pozitif tutarı girin. Kaydet taslak oluşturur; Muhasebeleştir ayrı mali işlemdir. Genel ödeme formu İş Partnerinin aktif şirkete ait olmasını kontrol eder; satın alma siparişi ve tedarikçi faturası ayrıca tedarikçi rolü ister.
Muhasebeleştirme tedarikçi borç hesabında borca karşı yönde açık tutar oluşturur; karşılığı kasa hesabı veya banka ödeme ara hesabıdır. Genel ödeme hiçbir faturayı otomatik kapatmaz. Ödeme detayındaki Mahsuplaştırma bölümünde uygun tedarikçi borçlarını seçin.
Tedarikçi faturasından ödeme
Şirket para birimindeki muhasebeleştirilmiş, açık Tedarikçi Faturasında Ödeme Kaydet tedarikçi, para birimi, yön ve kaynak belgeyi faturadan belirler. Hesap, ödeme/mahsup tarihleri ve tutarı kontrol edin. Buradaki Kaydet, ödeme oluşturma, muhasebeleştirme ve bu faturaya mahsup adımlarını dener. Mahsup hata verirse ödeme muhasebeleştirilmiş kalabilir; mevcut ödemeyi inceleyip aynı para hareketini tekrar oluşturmayın.
Fatura kaynaklı ödeme yabancı para faturada desteklenmez. Genel Finans ödemesi aynı yabancı para birimindeki uygun açık kalemlere uygulanabilir; ödemenin döviz kalanının tamamı kullanılmalıdır. Karşı faturada kısmi döviz borcu kalabilir. Çapraz para birimi mahsup desteklenmez; desteklenen aynı dövizli işlemde tarihsel değer farkından kur farkı kaydı doğabilir.
Tedarikçi avansı ve kısmi ödeme
Fatura gelmeden genel ödeme kaydedip muhasebeleştirebilirsiniz. Kullanılmamış tutar ödeme açık kalemi olarak kalır. Sonradan uygun faturanın Avans Uygula ekranındaki Kullanılabilir Avanslar arasından seçilip Avansı Uygula ile mahsup edilir; ikinci ödeme oluşturulmaz. Şirket, tedarikçi, cari hesap ve para birimi eşleşmelidir. Şirket para biriminde kısmi avans uygulaması mümkündür; dövizli avans ödeme kalanı tamamen kullanılmalı ve hedef fatura bunu karşılamalıdır.
Şirket para birimi TL olan örnekte, 100.000 TL tedarikçi borcuna 40.000 TL ödeme mahsup edilirse 60.000 TL borç kalır. Yalnız ödeme taslağı veya uygulanmamış mali ödeme bu faturayı kapatmaz. Ödemenin Açık Tutar ve uygulama geçmişiyle faturanın kalanını ayrı kontrol edin.
Ödeme Ters Çevir işlemi mali ödeme etkisiyle birlikte ona ait aktif mahsupları da geri alır; tedarikçi borcu yeniden açılabilir. Bu, bankanın parayı fiilen geri gönderdiği bir kayıt değildir. Aktif banka eşleşmesi ve kilit tarihi gibi engeller geçerlidir. Ayrıntılar Mahsuplaştırma ve Satın Almadan Ödemeye makalelerindedir.
İlgili konular
Muhasebe bağlantıları
Para hareketinin yevmiye ve cari karşı kalemiyle ilişkisi Muhasebe ve Açık Kalemlerde açıklanır. Döviz tahsis sınırları ve mali fark için Gerçekleşmiş Kur Farklarına bakın; ödeme ile mahsup ayrımı korunur.
Kasa, banka ve günlük para kontrolü
Kasa detayında kayıtlı mali tutar ile fiziksel sayımı ayrı kontrol edin. Banka detayında ödeme önce gelen/giden geçici hesapta izlenebilir; banka ana hesabı, operasyonel pozisyon ve dış Ekstre Bakiyesi farklıdır. CSV ekstre içe almak cari mahsup değildir; banka eşleştirme geçici satırda ayrıca banka hesabına aktarım yevmiyesi oluşturabilir, fatura açık tutarını kapatmaz.
Kasa/banka detayından Yeni Tahsilat/Yeni Ödeme ile genel kayıt başlatabilirsiniz. Hesap ve ödeme para birimi aynı olmalıdır; kullanılabilirlik ve yöntem/tür uyumunu kontrol edin. Hesap mali bağlantıları yapılandırmada otomatik hazırlanır; eksik eski bağlantıda yeni ödeme yaratmadan yapılandırma hatasını çözün.
Fatura öncesi kullanılmamış ödeme/tahsilat avans olarak uygun faturaya uygulanabilir. Hesaplar arası transfer veya cari taşımayan Gider/Diğer Gelir müşteri/tedarikçi mahsup işlemi değildir. Yanlış mali kaynakta ters kayıt yollarını ve ayrı banka eşleşmesini kontrol edin.
Çek ve senet bağlantıları
Çek/senet ödemesi genel nakit formundan oluşturulmaz; evrakın alma/verme/ciro aksiyonunda mali kaydıyla doğar. Evrak ödeme kaleminin faturaya mahsupu ile sonra banka tahsili/ödemesi farklı olaylardır. Ciro iadesi ile ödeme ters kaydı farklı cari sonuçlar taşır.